Duża nowelizacja VAT – skład VAT, odpowiedzialność solidarna za usługi i nowy załącznik nr 15

Wszyscy czynni podatnicy VAT, a szczególnie: nabywcy usług IT, księgowych, reklamowych, doradczych i rekrutacyjnych (nowy załącznik nr 16), firmy stosujące split payment i towary z załącznika nr 15, importerzy i firmy w obrocie międzynarodowym (nowy skład VAT), rolnicy ryczałtowi we wspólnym gospodarstwie, podatnicy kończący używanie kas fiskalnych oraz kupujący środki transportu z UE.

Od 1 stycznia 2027 r. odpowiedzialność solidarna za zaległy VAT dostawcy obejmie też nabywców wielu popularnych usług (m.in. oprogramowanie, hosting, usługi rachunkowo-księgowe, doradztwo, reklama, badania rynku, usługi związane z zatrudnieniem) – z wyłączeniem faktur poniżej 15 000 zł, chyba że miesięczna wartość usług od jednego kontrahenta przekroczy 50 000 zł netto; zmienia się też cały załącznik nr 15 (lista towarów i usług objętych m.in. obowiązkowym split paymentem). Wprowadzono zupełnie nową instytucję składu VAT: zezwolenia naczelnika US na prowadzenie składu i na stosowanie procedury, stawkę 0% dla dostaw i usług w składzie, elektroniczną ewidencję, tygodniowe zgłoszenia podsumowujące, miesięczne deklaracje i zapłatę podatku w 5 dni od zakończenia procedury. Dodatkowo: znika obowiązek odrębnej informacji o spisie z natury i zapłaty VAT w 14 dni od nabycia środka transportu z UE (zamiast tego informacja składana elektronicznie w terminie deklaracji), pojawia się kara 300 zł za niezłożenie wniosku o wyrejestrowanie kasy fiskalnej, zmieniono pozycję 15 załącznika nr 3 (środki dezynfekujące w stawce obniżonej), a od 1 grudnia 2026 r. obowiązuje nowa zasada ustalania stawki dla różnicy w wartości kaucji w systemie kaucyjnym.

Ustawa ogłoszona w Dz.U. 2026 poz. 1270 (29 września 2026 r.), obowiązująca. Wejście w życie etapami: zasadniczo 1 stycznia 2027 r.; przepis o kaucji (art. 1 pkt 13 lit. b) – 1 grudnia 2026 r.; art. 1 pkt 36 lit. a (pamięć fiskalna) – 1 lipca 2027 r.; art. 1 pkt 27 i art. 7 (rozporządzenie o kasach) – 1 stycznia 2028 r.; przepisy o terminalu TAX FREE (art. 1 pkt 1, pkt 33 lit. b, pkt 34 lit. b) – 1 lipca 2028 r.

Uwaga — akt wchodzi w życie etapami: 1) art. 1 pkt 13 lit. b wchodzi w życie z dniem 1 grudnia 2026 r.; 2) art. 1 pkt 36 lit. a wchodzi w życie z dniem 1 lipca 2027 r.; 3) art. 1 pkt 27 i art. 7 wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2028 r.; 4) art. 1 pkt 1, pkt 33 lit. b oraz pkt 34 lit. b wchodzi w życie z dniem 1 lipca 2028 r.

Główna część przepisów zaczyna obowiązywać już 1 stycznia 2027 r., a przepis o kaucji 1 grudnia 2026 r. – czyli za niecałe 2–3 miesiące (czynnik A: bardzo bliski, pewny termin z Dziennika Ustaw), a dostosowanie wymaga realnej pracy: weryfikacji kontrahentów usługowych pod kątem nowej odpowiedzialności solidarnej, przeglądu nowego załącznika nr 15 w systemach księgowych i oznaczeniach split payment oraz zmiany procedur przy kasach fiskalnych i nabyciu środków transportu (czynnik B: znaczący).